Таркиби целлюлозадан иборат қишлоқ хўжалик чиқиндиларида қўзиқорин етиштириш

Аннотация

Мақолада целлюлоза парчаловчи қўзиқоринларнинг биологиясини ўрганиш ҳамда (ноанъанавий сабзавотчилик) истиқболли қўзиқорин штаммларини ажратиш ва уни етиштириш учун буғдой сомони, ғўзапоя, ғўза чаноғи, ғўза чигитининг шелухаси ва бошқа қишлоқ хўжалик экинларининг чиқиндиларидан фойдаланиш тўғрисидаги маълумотлар келтирилган.

Ключевые слова: қўзиқорин, замбуруғ, штамм, оқсил, витамин, касаллик, заракунанда, буғдой сомони, ғўзапоя, ғўза чаноғи, ғўза чигитининг шелухаси, озиқа муҳит, уруғлик мицеллий, субстрат, микроорганизм, целюлоза, лигнин, ферментация

Abstract

The article provides the data on study of biology of cellulose-decomposing edible fungi, as well as conservation, isolation and cultivation of edible fungi strains on the wheat straw, stems, bolls and husks of cotton and other agricultural plant wastes in the sphere of non-traditional vegetable production. Keywords: edible fungi, fungi, strain, protein, vitamin, disease, pests, wheat straw, cotton stalks, cotton bolls, cotton fiber husks, nutrient medium, seed mycelium, substrate, microorganism, cellulose lignin, fermentation. Ер юзи аҳолиси сонининг ошиб бориши озиқ-овқат маҳсулотларига ва хом-ашёларга бўлган талабни янада кўпайишига олиб келмоқда. Шу сабабли атроф- муҳитга салбий таъсир қилмайдиган муқобил технологияларни излаб топиш зарурати бугунги кунда долзарб муаммога айланмоқда. Бундай ишлаб чиқаришлардан бири қўзиқоринларни қишлоқ хўжалик экинларининг чиқиндиларида етиштириш ҳисобланади (Бисько, Дудка, 1987; Морозов, 2001). Ривожланган хорижий давлатларда қўзиқоринчилик қишлоқ хўжалиги-нинг алоҳида бир тармоғи сифатида ажра- либ чиққан. Жаҳон бўйича ноанъанавий сабзавот экинлари ҳисобланган қўзиқоринларни етиштириш бўйича замонавий технологияларни ишлаб чиқиш ва янги штаммларни яратиш бўйича илмий тадқиқотлар олиб борилмоқда. Ҳимояланган жой сабзавотлари ассортиментини кен- гайтиришда истеъмол қилинадиган замбуруғлар муҳим ҳисобланиб, бу ўринда ишлаб чиқариш ҳажми жиҳатидан қўзиқорин етакчи ўрин эгаллайди. Қўзиқорин жаҳонда кенг миқёсда махсус ёпиқ иншоотларда, саноат асосида етишти- риладиган замбуруғлардан бири бўлиб, меваси инсон ҳаёти учун муҳим бўлган оқсил, витамин, ёғ ва углеводларга бой ҳисобланади (Kalberer, 1974). Шу сабабли республикамизда целлюлоза парчаловчи қўзиқоринларнинг биологиясини ўрганиш ҳамда ҳимояланган