Ўсимликлар касалликлари диагностикаси ва касаллик қўзғатувчилар идентификациясининг замонавий ва истиқболли усуллари (шарҳ)
Аннотация
Ўсимлик инфекцион касаллигининг қўзғатувчисини тез топиш ва идентификация қилиш унга қарши курашнинг биринчи ва энг муҳим босқичидир. Касаллик сабабини эрта аниқлаш тўғри кураш чораларини тўғри муддатда аниқлашга ва ҳосил йўқотилишининг олдини олишга имкон яратади. Ўсимликлар касалликларини аниқлашнинг бир қатор анъанавий усуллари бор, аммо диагностика тезкорлиги ва ишончлилигини таъминлаш ҳамда анъанавий диагностикада мавжуд бўлган муаммоларни бартараф этиш учун патогенлар мавжудлигини аниқлаш ва уларни идентификация қилишда янги восита ва технологиялар жорий этилмоқда. Мақолада ўсимлик касалликларига ташхис қўйишда ва патогенларни идентификация қилишда дунёда ҳозирги кунда қўлланилаётган энг замонавий усуллар – иммунодиагностика, молекуляр-генетик (ва филогенетик) идентификация, масс- спектрометрия ва бошқалар бўйича маълумотлар келтирилган. Калит сўзлар: ўсимлик касаллиги, диагностика, идентификация, иммунологик диагноз, ИФА, иммунохроматографик таҳлил, ПЗР, MALDI-TOF МС. Аннотация. Быстрое и надежное выявление болезни растения и идентификация её возбудителя является первым и важнейшим этапом борьбы с ней. Раннее определение причины болезни позволит своевременно выбрать правильный метод защиты и обеспечит предотвратить потери урожая. Существует ряд традиционных методов определения болезней растений, однако для обеспечения оперативности и надёжности диагностики, а также устранения присущих традиционной диагностике недостатков в последние годы разработаны и внедрены в практику новые средства и технологии идентификации возбудителей болезней. В статье представлена информация о таких применяемых в мире сегодня новаторских методах диагностики болезней и идентификации их возбудителей, как иммунодиагностика, молекулярно-генетическая (и филогенетическая) идентификация, масс-спектрометрия и др.
Ключевые слова: болезни растений, диагностика, идентификация, иммунологическая диагностика, ИФА, иммунохроматографический анализ, ПЦР, MALDI-TOF МС
Abstract
Rapid and reliable detection of plant disease and identification of its pathogen is the first and most important stage in disease control. Early identification of the cause of the disease allows timely selection of the proper protection method and ensures prevention of crop losses. There are a number of traditional methods for identifying plant diseases, however, in order to ensure the promptness and reliability of diagnostics, as well as to eliminate the shortcomings inherent in traditional diagnostics, in recent years, new means and technologies for identifying pathogens have been developed and introduced into practice. The article provides information on such innovative methods of diagnosis of diseases and identification of their pathogens, which are used in the world today, such as immunodiagnostics, molecular-genetic (and phylogenetic) identification, mass spectrometry, etc.