SUG‘ORILADIGAN YERLARNING BARQAROR BOSHQARUVIDA RAQAMLI MONITORINGNING O‘RNI (BUXORO VILOYATI MISOLIDA)

Annotatsiya

<p>Ushbu maqolada Buxoro viloyatida sug‘oriladigan yerlarni&nbsp;raqamli texnologiyalar asosida monitoring qilish tizimini yaratish va uning iqtisodiy&nbsp;samaradorligi o‘rganilgan. Tadqiqotning asosiy maqsadi an’anaviy monitoring usullarining kamchiliklarini bartaraf etish hamda GIS, Sentinel-2 sun’iy yo‘ldosh&nbsp;tasvirlari, NDVI, NDWI, NDSI, Salinity Index spektral indekslari, IoT sensorlari va&nbsp;dron texnologiyalarini integratsiya qilgan zamonaviy monitoring tizimini ishlab&nbsp;chiqishdan iborat. Buxoro viloyatida 282 269 gektar sug‘oriladigan yer mavjud&nbsp;bo‘lib, ulardan 86 foizdan ortig‘i turli darajadagi sho‘rlanishga uchragan. Tadqiqot&nbsp;natijalari shuni ko‘rsatdiki, taklif etilayotgan raqamli monitoring tizimi yer holatini&nbsp;real vaqt rejimida baholash, suv yo‘qotishlarini kamaytirish va sho‘rlanish jarayonlarini erta aniqlash imkonini beradi. Iqtisodiy tahlil natijalariga ko‘ra, tizimni&nbsp;joriy etishning foyda-xarajat nisbati (Benefit-Cost Ratio) 1:3,8 ni tashkil etib, suv&nbsp;sarfini 20–28% ga qisqartirish, hosildorlikni 8–15% ga oshirish va yer&nbsp;degradatsiyasidan keladigan iqtisodiy zararlarning oldini olish imkoniyatini&nbsp;yaratadi. Shuningdek, tizimning investitsiyaviy qaytish muddati 2,5–3,5 yilni tashkil&nbsp;etishi prognoz qilinmoqda.</p>