А.ХАСАНОВ, З.ЮЛДАШОВА, Б.ХАСАНОВ. Болезни паслёновых культур, вызываемые крупноспоровыми видами рода Alternaria в Узбекистане и других странах мира
Аннотация
Итузумдош экинларда Alternaria.туркумининг 18 дан ортиқ тури учрайди. Улардан тўрттаси – A. solani, A. grandis, A. linariae и A. protenta – бу экинларда аҳамияти катта бўлган эрта қуруқ чириш (ЭҚЧ) касаллигини қўзғатади. Ҳар хил мамлакатларда ЭҚЧ туфайли энг кўп йўқотиладиган ҳосил миқдори картошкада 20-50% ва помидорда 78-79% га етади. Бу турлардан айримлари бошқа итузумдош ўсимликларни – бақлажон, қалампир, ёввойи турлар ва бошқа оилалар турларини ҳам зарарлаши мумкин. Alternaria.туркумининг қолган ~14 тур итузумдош экинларда кам учрайди, айримлари яқинда барпо этилган, кам ўрганилган, баъзилари валид таксонлар эмас. Ўзбекистонда итузумдош экинлардан помидор ва картошкада A. solani ёки туркумнинг бошқа бирор каттаспорали тури учраши ҳақида ишончли хабарлар мавжуд эмас Калит сўзлар: Solanaceae, картошка, помидор, бақлажон, қалампир, альтернариоз, эрта қуруқ чириш, касаллик қўзғатувчи, Alternaria, каттаспорали турлар. Аннотация. На паслёновых культурах указывают более 18 крупноспоровых видов рода Alternaria. Из них важными возбудителями ранней сухой гнили (РСГ) являются 4 – A. solani, A. grandis, A. linariae и A. protenta. Наибольшие потери урожая от РСГ в разных странах на картофеле достигают 20-50%, а на томате – 78-79%. Отдельные из этих видов могут поражать также другие паслёновые – баклажан, виды перца, дикие паслёновые, а также растения из других семейств. Остальные ~14 видов рода Alternaria встречаются на паслёновых редко, недавно созданы, мало изучены, а некоторые из них не являются валидными таксонами. В Узбекистане о нахождении A. solani или других крупноспоровых видов этого рода на паслёновых культурах (томате и картофеле) нет достоверных сведений
Ключевые слова: Solanaceae, картофель, томат, баклажан, перец, альтернариоз, ранняя сухая гниль, возбудитель, Alternaria, крупноспоровые виды
Abstract
Reportedly more than 18 large-spored species of the genus Alternaria can infect Solanaceous crops. Of these, four species namely A. solani, A. grandis, A. linariae, and A. protenta are important pathogens that cause early blight. The great- est crop losses from early blight in different countries reach 20-50% on potatoes, and 78-79%. – on tomatoes. Some of these species can also affect other nightshades – eggplant, pepper species, wild Solanum spp., as well as plants from other families. The remaining ~14 species of the genus Alternaria are rarely found on Solanaceae, or created recently, poorly studied, and some of them are not valid taxa. There is no reliable information about the presence of A. solani or other large-spored species of this genus on nightshade crops (tomatoes and potatoes) in Uzbekistan,
Keywords: Solanaceae, potato, tomato, eggplant, pepper, disease, early blight, causal agent, Alternaria, large-spored species