Токнинг ташқи карантин касалликлари
Abstract
мақолада токнинг ташқи карантин касалликлари ва бошқа ҳавфли карантин касалликларини тарқалиши, зарари ва карантин чора- тадбирлари бўйича маълумотлар берилган. Калит сўзлар: ток, касаллик қўзғатувчи, антракноз, оидиум, мильдю, карантин касалликлар, тарқалиш, зарар. Республикада 75 минг гектардан ошиқ майдонда токзорлар мавжуд. Афсуски,токзорларда доғли антракноз, оидиум ва мильдю касалликлари кўп учрайди. Токнинг ташқи карантин касалликларидан узум сўлиш касаллиги (Phomopsis viticola Sacc.), ток бактериози (Xylella fastidiosa Wells et al.), узум нинг бактериал сўлиши (Xylophilus ampelinus (Panagopoulos) Willems, Gillis, Kersters, van den Broeke & De Ley), ток баргла рининг заррин сарғайиш касаллиги (Candidatus Phytoplasma vitis), токнинг қисқа бандли вирус касаллиги (Grapevine fanleaf virus), токнинг вирусли доғланиш касаллиги (Grapevine fleck virus (GFKV), ток барглари бужмайиш касалиги 1-тур (Grapevine leafroll-associated viruses GLRaV-1), ток барглари бужмайиш касалиги 2-тур ( Grapevine leafroll-associated viruses GLRaV-2,), ток барглари бужмайиш касалиги 3-тур (Grapevine leafroll-associated viruses GLRaV-3) ва ток клостеровируси (ток А вируси) (Grapevine virus A (GVA)) касалликлари мавжуд. Токнинг бактериал чириш касаллигини актиномицетлар (Actinomycetes) синфига кирувчи Xanthomonas ampelina бактерияси келтириб чиқаради. Касаллик Греция, Франция, Испания, Португалия ва Жанубий Африкада тарқалган. Касаллик белгиларига асосланиб, ток бактериал чириши Австрия, Швейцария, Сербия, Болгария, Тунис, Канар орол лари ва Аргентинада учраши таъкидланган. Ўзбекистонда бу касаллик қайд қилинмаган.
Keywords: ток, касаллик қўзғатувчи, антракноз, оидиум, мильдю, карантин касалликлар, тарқалиш, зарар